Historia

Zakład Teorii i Praktycznych Zastosowań Języka Rosyjskiego w obecnym kształcie powstał w roku 1999, jednak jego historia zaczyna się w roku 1974, kiedy to na Wydziale Filologiczno-Historycznym Wyższej Szkole Pedagogicznej w Opolu powstał w Instytucie Filologii Rosyjskiej Zakład Dydaktyki i Praktycznej Nauki Języka Rosyjskiego. Zakładem tym w latach 1974-1977 kierował prof. dr hab. Michał Blicharski – ceniony językoznawca, autor szeregu prac poświęconych problemom polsko-rosyjskiego słowotwórstwa konfrontatywnego, nauczyciel i wychowawca dzisiejszych pracowników Zakładu. Po objęciu przez profesora Blicharskiego Instytutu Filologii Rosyjskiej Uniwersytetu Śląskiego Zakładem przez trzy semestry kierowała dr Władysława Ingram – współautorka znanych skryptów do nauki języka rosyjskiego – a następnie, w latach 1977-1981, dr Stefan Pędyczak.

Najnowsza historia i osiągnięcia Zakładu, który w latach 80. przekształcony został w Zakład Glottodydaktyki, związana jest przede wszystkim z osobą dr Haliny Granatowskiej, kierującej Zakładem nieprzerwanie przez 16 lat – do momentu przedwczesnej śmierci w roku 1999. W tym czasie w Zakładzie zostały na szerszą skalę rozwinięte prace teoretyczne obejmujące zwłaszcza podejście komunikacyjno-funkcjonalne w nauczaniu języka rosyjskiego jako obcego oraz problemy teorii podręcznika do nauki języka obcego. Rozszerzona został aktywna współpraca Zakładu z Wojewódzkim Ośrodkiem Metodycznym w Opolu, z Komitetem Organizacyjnym Olimpiady Języka Rosyjskiego, z Oddziałem Wojewódzkim Stowarzyszenia Współpracy Polska-Wschód w Opolu, z Instytutem Języka Rosyjskiego im. A.S. Puszkina w Moskwie, z Rosyjskim Ośrodkiem Nauki i Kultury w Warszawie, a także z katedrami i instytutami rusycystyki (slawistyki) uniwersytetów w Ołomuńcu, Ostrawie i Poczdamie.

W roku 1999 Zakład Glottodydaktyki został przekształcony w Zakład Teorii i Praktycznych Zastosowań Języka Rosyjskiego, a jego kierownictwo objął prof. Wojciech Chlebda. W roku 2011 Zakład połączył się z Zakładem Rosyjsko-Polskiego Językoznawstwa Konfrontatywnego, kierowanym od chwili swego powstania przez dra hab. Czesława Lachura, który z kolei objął kierownictwo Międzyzakładowej Pracowni Leksykograficzno-Przekładowej Instytutu Slawistyki.

Zainteresowania badawcze

1. teoria frazeologii i frazeografii (jednojęzycznej i przekładowej);
2. praktyczna przekładowa frazeografia dydaktyczna;
3. konfrontatywna polsko-rosyjska składnia zdania prostego;
4. konfrontacja systemów przyimkowych języków słowiańskich;
5. teoria i praktyka przekładoznawstwa w nauczaniu języka rosyjskiego jako obcego;
6. problemy wykorzystywania tekstów, dwutekstów i wielotekstów w teorii i praktyce leksykograficznej;
7. zagadnienia onomastyki i eponimii oraz ich opisu leksykograficznego;
8. teoria i praktyka optymalizacji podręczników do nauczania języka obcego;
9. wykorzystanie multimediów w praktycznym nauczaniu języka rosyjskiego;
10. opis rosyjskiego języka biznesu;
11. język współczesnego Internetu rosyjskiego.

Ważniejsze publikacje zwarte:

a) monografie autorskie:

W. Chlebda, Oksymoron. Z problemów językowego poznania rzeczywistości, Opole 1985, ss. 98.
W. Chlebda, Elementy frazematyki. Wprowadzenie do frazeologii nadawcy, Opole 1991, ss. 199 (wyd. II – Łask 2003, ss. 316).
W. Chlebda, Fatum i nadzieja. Szkice do obrazu samoświadomości językowej dzisiejszych Rosjan, Opole 1995, ss. 113.
W. Chlebda, Szkice o skrzydlatych słowach. Interpretacje lingwistyczne, Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego, Opole 2005, ss. 528.
B. Dereń, Pochodne nazw własnych w słowniku i tekście, Opole 2005, ss. 140.
C. Lachur, Semantyka przestrzenna polskich przyimków prefigowanych na tle rosyjskim, Opole 1999, ss. 302.
C. Lachur, Współczesny język rosyjski. System gramatyczny (z ćwiczeniami), wyd. drugie, Opole 2002, ss. 405.
C. Lachur, Zarys językoznawstwa ogólnego, Opole 2004, ss. 322.
C. Lachur, Współczesny język rosyjski. System gramatyczny (z ćwiczeniami), wyd. trzecie, stereotypowe, Kępa 2006, ss. 405.

c) słowniki:

W. Chlebda, A. Gołubiewa, J. Wawrzyńczyk, T. Wielg, Idiomy polsko-rosyjskie. Польско-русские идиомы, Warszawa 2003, ss. 272.
W. Chlebda, W.M. Mokijenko, S.G. Szuleżkowa, Rosyjsko-polski słownik skrzydlatych słów, Łask 2003, ss. 706.
Praktyczny idiomatykon polsko-rosyjski, z. 1-8, red. W. Chlebda, Opole 2006-2016 (w kontynuacji).
Rosyjsko-polski słownik par przekładowych. Tom zbiorczy „Podręcznego idiomatykonu polsko-rosyjskiego” (z. 1-5), red. W. Chlebda, Opole, ss. 754.

b) podręczniki i skrypty (autorskie i współautorskie):

H. Granatowska, I. Danecka, Как дела? Podręcznik do języka rosyjskiego dla szkół ponadgimnazjalnych, część 1-3, Wydawnictwo Szkolne PWN, Warszawa 2002-2004.
H. Granatowska, I. Danecka, Как дела? Zeszyt ćwiczeń, część 1-3, Wydawnictwo Szkolne PWN, Warszawa 2002-2004.
B. Chlebda, I. Danecka, Кл@ссно! Język rosyjski dla gimnazjum. Podręcznik dla początkujących, część 1-3, Wydawnictwo Szkolne PWN Warszawa 2004-2006.
B. Chlebda, I. Danecka, Кл@ссно! Język rosyjski dla gimnazjum. Zeszyt ćwiczeń, część 1-3, Wydawnictwo Szkolne PWN Warszawa 2004-2006.
B. Chlebda, I. Danecka, Всё просто! Podręcznik do nauki języka rosyjskiego, część 1-3, Wydawnictwo Szkolne PWN Warszawa 2014-2016.
B. Chlebda, I. Danecka, Всё просто! Materiały ćwiczeniowe do nauki języka rosyjskiego, część 1-3, Wydawnictwo Szkolne PWN Warszawa 2014-2016.
B. Chlebda, I. Danecka, T. Milutina Skrypt do praktycznej nauki języka rosyjskiego, część 1-3, Opole 2007-2011.
L. Kłobukowa, I. Michałkina, B. Dereń, J. Tarsa, F. Witkowska-Lewicka, Język rosyjski w sferze biznesu, Warszawa 2003, ss. 270.

d) wydawnictwa pokonferencyjne:

Frazeologia a religia, red. A.M. Lewicki, W. Chlebda, Warszawa 1996.
Frazeologia a językowe obrazy świata przełomu wieków, red. W. Chlebda, Opole 2007.
Frazeografia słowiańska, red. M. Balowski, W. Chlebda, Opole 2011.
Frazeologia a przekład, red. W. Chlebda, Opole 2014.

Seria „Unisono w wielogłosie”, red. R. Marcinkiewicz, t. 1–5, Sosnowiec 2010–2014 (w kontynuacji):

1. Unisono na pomieszane języki, t. 1: O rocku, jego twórcach i dziełach (w 70-lecie Czesława Niemena), Sosnowiec 2010.
2. Unisono w wielogłosie, t. 2: W kręgu nazw i wartości, Sosnowiec 2011.
3. Unisono w wielogłosie, t. 3: Rock a korespondencja sztuk, Sosnowiec 2012.
4. Unisono w wielogłosie, t. 4: Rock a media, Sosnowiec 2013.
5. Unisono w wielogłosie, t. 5: W stronę typologii i terminologii rocka, Sosnowiec 2014.