Instytut Slawistyki jest jednym z dwóch najstarszych Instytutów Wydziału Filologicznego: liczy 65 lat. Przez te siedem dekad zmieniał się jego profil naukowo-badawczy, oferta dydaktyczna, skład kadrowy, struktura i nazwa. Dzisiaj zakres działalności Instytutu obejmuje języki, literatury i kultury słowiańskie – zwłaszcza rosyjską, ukraińską, białoruską, czeską, chorwacką, serbską, bośniacką i oczywiście polską, w strukturze Instytutu pracują też jednak angliści i germaniści.

Dzisiejszy Instytut Slawistyki ma historię liczącą już 65 lat. Jego dzieje swymi korzeniami sięgają początków powołanej w roku 1950 we Wrocławiu, a następnie przeniesionej w roku 1954 do Opola Wyższej Szkoły Pedagogicznej. Jedną z pierwszych katedr tej uczelni, założonej w roku 1951 jeszcze na gruncie wrocławskim, była Katedra Literatury Rosyjskiej i Radzieckiej. Bezpośrednio po przeniesieniu uczelni do Opola utworzono na jej bazie dwie katedry: Katedrę Języka Rosyjskiego oraz Katedrę Literatury Rosyjskiej i Radzieckiej. Organizatorem oraz kierownikiem pierwszej z nich został mgr Zygmunt Fajks (na stanowisku zastępcy profesora), któremu niemal od samego początku funkcjonowania placówki udało się pozyskać do współpracy prof. Leszka Ossowskiego. Pierwszymi organizatorami i kierownikami opolskiej Katedry Literatury Rosyjskiej i Radzieckiej byli zaś: dr Zofia Mikulska, doc. Paweł Wojłosznikow oraz prof. Zbigniew Barański. Nad jej dalszym rozwojem aż do roku 1971 czuwała prof. Janina Sałajczykowa.

Te dwie katedry były podstawą powołania  w roku 1974 Instytutu Filologii Rosyjskiej, na którego czele stanęła prof. Eugenia Kucharska. Wówczas też obok istniejących katedr (języka i literatury) powołano do istnienia Zakład Dydaktyki i Praktycznej Nauki języka Rosyjskiego. Zespołem literaturoznawców kierowała do 1982 roku prof. Eugenia Kucharska, następnie prof. Telesfor Poźniak, a po jego odejściu prof. Aleksandra Wieczorek. Nad Zakładem Języka Rosyjskiego opiekę sprawowali kolejno profesorowie Stanisław Kochman i Leon Komincz, a następnie dr Władysława Ingram, Zakładem Dydaktyki i Praktycznej Nauki Języka Rosyjskiego kierował prof. Michał Blicharski. W następstwie jego przejścia na Uniwersytet Śląski Zakład przez kilka lat był kierowany przez dra Stefana Pędyczaka. W roku 1981 Zakład ten został połączony z Zakładem Języka Rosyjskiego.

Zmiany ustrojowe roku 1989 zbiegły się w czasie z rozszerzeniem zarówno oferty dydaktycznej, jak i profilu naukowo-badawczego Instytutu, co w konsekwencji doprowadziło do przemia­nowania w roku 1990 Instytutu Filologii Rosyjskiej na Instytut Filologii Wschodniosłowiańskiej. Na jego czele stali kolejno profesorowie: Wojciech Chlebda, Stanisław Kochman, Wanda Laszczak, Aleksandra Wieczorek i ponownie Wojciech Chlebda, a  w jego skład wchodziły następujące Zakłady: Zakład Literatur Wschodniosłowiańskich (kierowany przez prof. Aleksandrę Wieczorek), Zakład Praktycznej Nauki Języków Wschodniosłowiańskich (kierownik – prof. Wojciech Chlebda), Zakład Historii Języków Wschodniosłowiańskich (kierownik – prof. Stanisław Kochman), Zakład Metodyki Nauczania Języków Wschodniosłowiańskich (kierownik – dr Halina Granatowska). W roku 1995 powstał nowy zakład, kierowany przez prof. Bronisława Kodzisa – Zakład Białorutenistyki i Ukrainistyki.

W latach 2000. Instytut funkcjonował bez trzech znaczących w jego historii postaci: dr Halina Granatowska zmarła w r. 1999, prof. Stanisław Kochman – w roku 2010, prof. Aleksandra Wieczorek w roku 2011. Dwa osierocone Zakłady – Metodyki i Historii Języków Wschodniosłowiańskich – uległy likwidacji,  zakład prof. Wieczorkowej objęła – pod nazwą Zakładu Literatury i Kultury Rosyjskiej – prof. Wanda Laszczak.

Radykalną zmianę struktury, profilu, oferty dydaktycznej (a w związku z tym – i nazwy) Instytutu przyniósł rok 2014. U progu roku akademickiego 2014/15 Instytut Filologii Wschodniosłowiańskiej połączył się w całość z Katedrą Slawistyki, działającą wcześniej w strukturze Instytutu Polonistyki i Kulturoznawstwa (dawniej – Instytutu Filologii Polskiej). W rezultacie Instytut nasz stał się Instytutem Slawistyki, złożonym obecnie z czterech zakładów i jednej pracowni; są to:  Zakład Slawistyki Zachodniej i Południowej (kierownik – dr hab. Joanna Czaplińska, prof. UO), Zakład Białorutenistyki i Ukrainistyki (kierownik – dr hab. Aleksander Gadomski, prof. UO), Zakład Literatury i Kultury Rosyjskiej (kierownik – prof. Wanda Laszczak), Zakład Teorii i Praktycznych Zastosowań Języka Rosyjskiego (kier. prof. W. Chlebda) oraz Międzyzakładowa Pracownia Leksykograficzno-Przekładowa (kierownik – dr hab. Czesław Lachur, prof. UO).

Aktualna oferta dydaktyczna Instytutu Slawistyki przedstawiona jest w zakładce STUDENT.

Nauka

Pracownicy Instytutu Slawistyki prowadzą badania w dziedzinie językoznawstwa, literaturoznawstwa, kulturoznawstwa i glottodydaktyki. Do podstawowych obszarów badawczych w Instytucie należą:

  1. Systemy gramatyczno-leksykalne języków słowiańskich, zwłaszcza rosyjskiego i czeskiego, w ujęciach jednojęzycznych i konfrontatywnych.
  2. Teoria i praktyka frazeologii i frazeografii, jednojęzycznej i przekładowej, zwłaszcza w ujęciu polsko-rosyjsko-czeskim.
  3. Historia i współczesność teolingwistyki słowiańskiej.
  4. Współczesne literatury słowiańskie (rosyjska, białoruska, czeska, serbska, chorwacka, bośniacka) w ich kontekstach historyczno-kulturowych.
  5. Badania nad płcią kulturową w literaturach słowiańskich
  6. Twórczość pisarek rosyjskich XIX i XX wieku ze szczególnym uwzględnieniem memuarystyki.
  7. Emigrantologia słowiańska w jej aspekcie kulturowym, literaturoznawczym i językoznawczym.
  8. Kulturowe, filozoficzne i religijne nurty literatury rosyjskiej w kontekście myśli filozoficznej Europy Zachodniej.
  9. Tożsamości zbiorowe i pamięci wspólnotowe na pograniczach kulturowych współczesnej Europy.
  10. Teoria podręcznika i problemy optymalizacji nauczania języków obcych.

Wyniki swoich badań pracownicy Instytutu Slawistyki prezentują w monografiach, artykułach naukowych publikowanych na łamach wydawnictw lokalnych, krajowych oraz zagranicznych, wreszcie podręcznikach, skryptach i słownikach przekładowych. Wiele z tych prac weszło w obieg naukowy zarówno w kraju, jak i poza jego granicami. Instytut rozwija też własne edytorstwo naukowe i dydaktyczne. Do roku 1998 wydawane były „Zeszyty Naukowe Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Opolu. Filologia Rosyjska”; od 2000 roku zapoczątkowano wydawanie rocznika „Studia i Szkice Slawistyczne. Literatura – Kultura – Język”. W we współpracy z Uniwersytetem w Ostrawie Instytut współwydaje rocznik (od dwóch lat – półrocznik) „Studia Slavica”. Od roku na serwerze Uniwersytetu Opolskiego widnieje elektroniczne wydanie trzeciego czasopisma: „Emigrantologia Słowian”. Z kolei w Międzyzakładowej Pracowni Leksykograficzno-Przekładowej Instytutu od 10 lat powstaje słownik przekładowy o nazwie Podręczny idiomatykon polsko-rosyjski oraz jego obudowa teoretyczna (dzisiaj łącznie 12 tomów). Ważną formą upowszechniania badań są organizowane przez Instytut konferencje naukowe, mające zwykle zasięg międzynarodowy. Pracownicy Instytutu biorą też udział w realizacji międzynarodowych programów i projektów badawczych (np. „Gramatyka przyimków w języku rosyjskim i innych językach słowiańskich”, „Językowo-kulturowy obraz świata Słowian na tle porównawczym”).

W roku 2000 „za wybitne osiągnięcia i zasługi w popularyzacji kultury naszych wschodnich sąsiadów” Zarząd Krajowy Stowarzyszenia Współpracy Polska-Wschód uhonorował ówczesny Instytut Filologii Wschodniosłowiańskiej UO Medalem Mickiewicz-Puszkin. W roku 2002 po wizytacji zespołu oceniającego Uniwersyteckiej Komisji Akredytacyjnej Konferencja Rektorów Uniwersytetów Polskich uchwałą z dnia 23 marca 2002 r. przyznała Instytutowi certyfikat nr 58/2002, udzielając tym samym akredytacji dla specjalności filologia rosyjska na okres 5 lat. W roku 2006 Instytut otrzymał certyfikat Państwowej Komisji Akredytacyjnej również na okres 5 lat. Ta pozytywna ocena została ponowiona w r. 2012 w ramach instytucjonalnej oceny Wydziału Filologicznego przez Polską Komisję Akredytacyjną.